फोनिज काठमाडौंको अन्तरसंवाद : पहिचानका सवालमा खोज पत्रकारिता गर्न सुझाव

नेपाल आदिवासी जनजाति पत्रकार महासंघ (फोनिज) काठमाडौं कार्यसमितिले ‘अधिकार र पहिचानका लागि जनजाति पत्रकारको भूमिका’ विषयक अन्तरसंवाद गरेका छन्  ।

फोनिजको २६ औं स्थापना दिवसको अवसर पारेर शनिबार काठमाडौं आयोजित सो कार्यक्रममा बोल्ने अतिथी वक्तहरुले जनजाति पत्रकारहरुले खोज पत्रकारितामार्फत आफ्नो इतिहास, पहिचान र अधिकारको विषयहरू बाहिर ल्याउन सुझाव दिएका छन् । कार्यक्रममा काठमाडौंबाट निर्वाचित  स्थानीय सरकारका प्रतिनिधिहरूले मिडियालाई सही र सत्य समाचार प्रकाशन गरेर मुलुकलाई समृद्ध बनाउने अभियानमा सहयोग गर्न आग्रह गरेका छन् ।

आदिवासी जनजाति पत्रकारको सवालमा बजेट विनियोजन गर्न प्रस्तावसहितको विषयमा सहकार्य गर्न सकिने अतिथिहरूले प्रतिबद्धता जनाए । बुढानिलकण्ठ नगरपालिकाका उपप्रमुख अनिता लामाले उपमेयरलाई अधिकार नै कम दिएको र आदिवासीको सवालमा काम गर्न खोज्दा अवरोध र विभेद हुने गरेको बताइन् । आदिवासी जनजाति पत्रकारहरू समाचारको विषयलाई लिएर नगरपालिकासँग समन्वय र सहकार्य गर्न सुझाव दिइन् । उपप्रमुख लामाले  सबै विषय र सूचना पत्रकारलाई बोलाएर दिन सम्भव नहुने हुनाले कतिपय सूचनाहरू पत्रकार स्वयम्ले खोज्नुपर्ने बताइन् ।

शङ्खरापुर नगरपालिकाका उपप्रमुख समिता श्रेष्ठले आदिवासी र गैर आदिवासी पत्रकारसँग नगरपालिकाले समन्वय गरिरहेको बताइन्  । कोही पत्रकार आर्थिक सहयोगका लागि नगरपालिका धाउने गरे पनि प्रस्तावसहित सहकार्य गर्न आएमा सहयोग गर्न सहज हुने उनले सुझाव दिइन् । आदिवासी पत्रकारको हकहितका लागि आगामी दिनमा सक्दो सहयोग गर्ने उहाँले प्रतिबद्धता जनाइन्  ।

गोकर्णेश्वर नगरपालिकाका उपप्रमुख सान्नानी लामाले नगरपालिकाले गरेको गतिविधिलाई जनतामाझ लगेर प्रचार प्रसार गर्ने काम पत्रकारले गरिरहनुभएको र त्यसका लागि नगरपालिकाले सहकार्य जारी राखेको बताइन् । कहिलेकाँही गलत सूचनाहरू समाचार बन्दा नगरपालिकालाई काम गर्न समस्या हुने गरेको उनले सुनाइन् । नगरपालिका र वडाको सामुहिक निर्णयबाट गरिएको कामलाइ लिएर मेयर, उपमेयर र वडाध्यक्षले गरेको काम भन्दै व्यक्तिको प्रचार गर्नुभन्दा कमिकम्जोरी  औल्याउँदै सकारात्मक सुझाब सहित समाचार सम्प्रेषण गर्न  उपप्रमुख लामाले पत्रकारहरुलाइ सुझाव दिइन् ।

त्यस्तै फोनिजका सङ्घीय अध्यक्ष लक्की चौधरीले पत्रकारितामा केही विकृति रहे पनि समग्र पत्रकारिता क्षेत्र जिम्मेवार रहेको बताए  । केही गलत समाचारका कारण पाठक र श्रोताहरू समस्यामा पर्ने गरेकाले पत्रकारहरू गल्ती सच्याउन जहिले तयार रहनुपर्ने बताए । फोनिजले समग्र पत्रकारिताको प्रवर्धनमा भूमिका खेल्दै आएको र पत्रकारको पेशागत सुरक्षा, व्यावसायिकता र क्षमता अभिवृद्धिको काममा काम गरिरहेको बताए ।

बौद्ध धर्मगुरु कोशिस  लामाले पत्रकार जन्माउने काम मात्र नगरी पत्रकारको क्षमता अभिवृद्धिमा ध्यान दिनुपर्ने सुझाव दिए । पत्रकार सक्षम र दक्ष भएमा पत्रकारिता क्षेत्र पनि जिम्मेवार बन्ने उनले बताए ।

कार्यक्रम नेपाल आदिवासी जनजाति पत्रकार महासंघ (फोनिज) काठमाडौं जिल्ला कार्यसमितिका अध्यक्ष भीम बहादुर लामाले जनजाति समुदायको हक, अधिकार र पहिचानलाइ संस्थागत गर्दै अघि  बढाउनुपर्ने बताए ।  अझै पनि राज्यले जनजाति समुदायलाई विभेदपूर्ण व्यवहार गरेको उनले जिकिर गरे । संघीय राजधानी काठमाडौँमै जनजाति समुदायहरू हरेक सेवा सुविधाबाट पछाडि परिरहेको उल्लेख गर्दै कागेश्वरी नगरपालिकाको गागलफेदी र बुढानिलकण्ठको डाँडागाउँमा टेलिफोन सेवाको समस्या, गोकर्णेश्वर नगरपालिकाको ओख्रेनी र तारेभिरमा यातायातको समस्या अझै भइरहेकोले राज्य र सम्बन्धित निकायले त्यसतर्फ ध्यान पुर्‍याउनुपर्ने बताए ।  फोनिज काठमाडौँ अध्यक्ष लामाले पत्रकारितालाई पेशालाइ  मर्यादित बनाउदै तथ्य र प्रमाणमा आधारित पत्रकारिता गर्न सुझाव दिए ।

अन्तरसंवादमा चर्चा भएको विषयहरू :

१. स्थानीय तह र सञ्चारबीचको सम्बन्धबारे चर्चा

२. समावेशी सञ्चार कार्यान्वयनको यथार्थ

३. जनजाति पत्रकारको आवाज

४. कार्यान्वयन नभएका योजनाबारे जिम्मेवारी प्रश्न

५. घोषणा/प्रतिबद्धताको लागि दबाबमूलक प्रश्न

६. पत्रकारका लागि अवसर सिर्जना सम्बन्धी प्रश्न

७. सरकारी कामकाजी भाषामा बागमती प्रदेश सरकारले सिफारिस गरेको नेपाल भाषा र तामाङ भाषा कार्यन्वयन र चुनौतीबारे चर्चा

 ८. नेपाल आदिवासी जनजाति पत्रकार महासंघको नजरमा स्थानीय तहहरूबाट अपेक्षित समर्थन र समावेशी सञ्चार नीति कत्तिको प्रभावकारी देखिएको छ? के थप आवश्यक छ?

काठमाडौं अध्यक्ष भीम लामाको अध्यक्षतामा भएको कार्यक्रममा फोनिज बागमती प्रदेशका महासचिव राजु नापित लगायतले धारणा राखेका थिए । शाखाकी सहसचिव राधिका लो तामाङले सञ्चालन गरेकी कार्यक्रममा फोनिज बागमती प्रदेशका इन्चार्ज सुरेन्द्रभक्त श्रेष्ठ, फोनिज जिल्ला शाखाका पदाधिकारी तथा सदस्यहरूको सहभागिता थियो ।